2016/04/03

"POSEAN EL VASCUENCE": EUSKARAREN PRESENTZIA XIX. MENDEAREN BUKAERAN

Jose Luis Arrese 1897ean herriko aguazila izendatuta.
1915. urteko argazkia. 

Hainbat lan lortzeko euskararen ezagutza bermatzea ezinbestekoa bihurtu da gaur egun. Baina berau ez da oraingo kontua bakarrik, garai batean euskara ezagutzea ere oso garrantzitsua ikusten zelako, adibidez, aguazila izateko. 

1897ko abuztuaren 22an egindako udalbatzarrean aguazila aukeratzeko baldintzak onartu ziren, urtero 292 pezetako soldatarekin. Baldintzak:

 1. Batzar egunetan udal aretoaren aurrean egotea.
2. Alkateak esandako bakoitzeko lanak egiteko, edota tartean egunero ailegatzen ziren bi korreoak jasotzeko ere prest egotea.
3. Jai egunetan eta udalbatza osoarekin mezatara, errogatibetara, prozesio eta auzoetako jaietara joateko prest egotea.
4. Harategi publikoan pisua erabili behar zen bakoitzean bertan egotea.
5. Herritarrak izatea, euskaraz jakitea (“posean el vascuence”) eta idazten nahiz irakurtzen zuzen jakitea. 

Hala, 1897ko abuztuaren 31n egindako udal batzarrean, Jose Luis Arrese izan zen herriko aguazil izateko izendatua. 

Beste batzuetan ohikotzat hartzen zen kaleak ere euskaraz idatzita egotea. 1896an halaxe erabaki zen: "Carta de la Comisión de Fomento de la Diputación encaminada a que se ponga rotulación doble de las calles y vías públicas en las lenguas vascongadas y castellanas, y que para el día 20 del corriente se remitan a la comisión las inscripciones en ambas lenguas. Así se acordó".

Beste batzuetan herritarrak ziren kexati norbaitek euskaraz ez zekielako, adibidez herriko praktikanteak ez zekielako. 1896ko abenduaren 12an, herritarrak protestatu zuten, eta herriko udalak adierazi zion herriko medikoari, zera:  "Muchas quejas en la localidad contra el practicante Don Federico Oñate principalmente por carecer de idioma vascongado, se sirva gestionar otro que sepa este idioma para sustituirle". 

Hala urte bereko apirilaren 13ko udalbatzarrean (264 orria) herriko medikuak zen Ignazio Laskurainek Remigio Guimon aurkeztu zuen praktikante berri bezala, “que posee el idioma vascongado”. Udalak onartu zuen “sólo por el hecho de ser vascongado”, gainontzeko gaitasunak mendikuaren esku lagaz “puesto que él es quien le paga la mayor parte del sueldo”, izan ere Udala bakarrik ahalegindu da “tan solamente porque el practicante posea el vascuence, puesto que el anterior, D. Federco Oñate, ignoraba".

Bide batez idazkaria ere aukeratu zen. Aurrekoa, Eusebio de Madariaga, hilda, lehiaketa zabaldu zen lanpostu interinoa betetzeko. Eta bere semea zen Santiago Madariaga aukeratu zuten.  Aldi berean Gipuzkoako boletinean herriko idazkari izateko baldintzak ere onartu ziren. Eta lehena argia zen: "los aspirantes deberán ser bascongados, saber bien en vascuence...".



Iturriak

Akta eta Akordioen 8. Liburua (1887-1903): 

  • 22.08.1897 Orria: 248 eta 149. 
  • 12.12.1896 (Orria:210) 
  • 13.02.1898 (260 orria)

 


No hay comentarios:

Publicar un comentario