2014/02/08

METAMORFOSIA (II): PROZESIONARIA

Gure herri inguruko hegoaldera ematen duten hainbat intsigni pinuditan ikusi ahal izango dira gaur poltsa zuri batzuk zintzilik. Askok ezagutzen ditugu "prozesionaria" bezala. Nahiz eta tratamendu ezberdinak erabili,  beti azaltzen dira asko edo gutxi, han eta hemen, baina aspaldi honetan ugaritu besterik ez dira egin. Baina zeri esaten diogu "prozesionaria"?

Ilaran doaz harrok

Guk geuk bide bazterrean edo erdian ilaran ikusten ditugun harrei deitzen diegu hala. Badakigu pinuetatik jaitsi eta nonbaitera joaten direla. Ezagutu dezagun, bada, zein den bere zikloa.

File:Traumatocampa pityocampa01.jpg Tximeleta

Prozesua udan hasten omen da, tximeletak zuhaitzetan arrautzak ipintzen dituztenean. Berrogei bat egun pasatu ondoren, beldarrak edo orugak sortzen dira. Hauek larba prozesua pasatuko dute zetazko poltsa barruan, eta, handik irteten hasten direnean, inguruan dauden pinu hostoez baliatuko dira bizi irauteko. Hortik dator pinu inguruak ihartuta bezala ikustea.

Zikloa adierazteko argazkia

Esandako poltsak sendotuz joango dira negua pasatzeko, eta bertan pasatzen omen dute eguna, eta arratsalde-iluntze aldera irteten dira jatera.


Zetazko poltsa pinuan.
Altzeta inguruan

Otsaila eta apirila bitartean hasiko dira pinuetatik jaitsi eta ilaran jartzen. Hortik dator "procesionaria" hitza, (prozesioan bezala doazelako, ilaran, harrak). Eta bitxitasuna da emea dela beti prozesioaren gidatzaile lana hartzen duena. 

Ondoren lur azpian ezkutatzen dira, eta bertan harrak izango du metamorfosia tximeleta bilakatu arte (udan). Tximeleta hauen bizitza oso laburra da, bat eta bi egun besterik ez. Eta momentu hau omen da klabea prozesionaria har hauek kentzeko zuhaitzetan jartzen diren feromona tranpak. Orduan baitago araldian (zeloan).


PROZESIONARIAK ALTZETA BASERRIKO PINADIAN

Poltsa azpian bere hondakinak biltzen dira, horregatik omen da arriskutsua inguruan ibiltzea, hauts horiek zabalduz gero, azalean urtikaria eragiten dutelako.


http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Trap_Navarra.JPG/800px-Trap_Navarra.JPG










Hainbat basotan ikusten diren feromona tranpak

"Prozesionaria" izurritea izan litekeena saihesteko, ugariak dira erabiltzen diren bitartekariak, euretako batzuk hegazkinez botatako osagarri kimikoak. Baina, beste batzuk naturalagoak dira, eta poltsan beldarrak edo orugak daudenean, pinu abarra moztu eta erre egiten dituzte.

Kimika erabiliz ere egin daiteke, baina lurretik izan behar, lehen bezala hegazkinen bidez egitea debekatuta dagoelako 2012ko irailetik aurrera, izan ere, eraginkorrak baino, kalte ondorioak ekosisteman handiagoak ziren.

 PROZESIOANARIAREN ZIKLO EGUTEGIA 


HILA
UR
OT
MAR
AP
MAI
EKA
UZT
ABU
IRA
URR
AZ
AB
EGOERA
L
L
L
X
P
D
A
H
L
L
L
L
TOKIA
ZU
ZU
ZU
LUR
LUR
AIRE
ZU
ZU
ZU
ZU
ZU
ZU


L (LARBA/BELDAR); X (LURPEAN); P (KRISALIDA); D (DIAPAUSA); A(HELDUA); H (ARRAUTZAK); (ZU) ZUHAITZA; (LUR) LURRA; 



 

No hay comentarios:

Publicar un comentario